Definitie
Algoritmische transparantie betekent dat een AI-systeem begrijpelijk genoeg is voor de mensen die erop vertrouwen. Dit omvat meestal: beoogd gebruik, databronnen, beperkingen, evaluatieresultaten en richtlijnen voor veilig gebruik.
Waarom het belangrijk is
- Vertrouwen: gebruikers moeten weten wanneer ze wel/niet kunnen steunen op de tool.
- Veiligheid: transparantie helpt fouten en misbruik sneller detecteren.
- Compliance: veel kaders vereisen documentatie en gebruikersinformatie.
Hoe het werkt
Documenteer -> disclose -> leg outputs uit -> log beslissingen -> houd docs up-to-dateTransparantie is niet “geef de broncode”. Het is disclosure op het juiste niveau voor gebruikers, auditors en owners.
Praktisch voorbeeld
Een juridische AI-tool toont welke bronnen zijn geraadpleegd, citeert op artikelniveau en maakt duidelijk dat het een research assistant is, geen vervanging van professioneel oordeel.
Veelgestelde vragen
Q: Is transparantie hetzelfde als explainable AI (XAI)?
A: XAI is één techniek. Transparantie is breder: disclosures, documentatie en operationele duidelijkheid.
Q: Kan transparantie zonder trade secrets te delen?
A: Vaak wel. Je kunt beoogd gebruik, beperkingen en controls delen zonder implementation details te onthullen.
Gerelateerde termen
- AI-documentatievereisten — vereiste bewijsvoering
- Modelverantwoordelijkheid — ownership en traceerbaarheid
- Menselijk toezicht — info voor toezicht
- EU AI Act — regelgevende verwachtingen
Referenties
Verordening (EU) 2024/1689 (EU AI Act).
References
Regulation (EU) 2024/1689 (EU AI Act).