Opt-in of opt-out: de juiste keuze maken vóór 30 juni 2026

De nieuwe Belgische meerwaardebelasting biedt beleggers een fundamentele keuze: laat u uw bank de belasting automatisch inhouden aan de bron, of regelt u alles zelf via uw belastingaangifte? Die beslissing is niet triviaal — ze heeft verstrekkende gevolgen voor uw belastingdruk, uw anonimiteit tegenover de fiscus en uw cashflow. En er loopt een harde deadline: 30 juni 2026.

De overgangsperiode: januari tot mei 2026

Tussen 1 januari en 31 mei 2026 geldt een overgangsregeling. Gedurende deze maanden is de standaardinstelling opt-out: uw bank houdt géén meerwaardebelasting in aan de bron. De reden is praktisch — banken hadden simpelweg onvoldoende tijd om hun systemen aan te passen aan de nieuwe wetgeving die pas eind 2025 definitief werd goedgekeurd.

Dat betekent niet dat er geen belasting verschuldigd is. Meerwaarden gerealiseerd vanaf 1 januari 2026 zijn wel degelijk belastbaar. U moet ze aangeven in uw personenbelasting voor aanslagjaar 2027. Sommige banken bieden tijdens de overgangsperiode al de mogelijkheid tot vrijwillige inhouding, maar dat is geen verplichting.

Vanaf juni 2026: de default flipt naar opt-in

Op 1 juni 2026 schakelt het systeem om. Vanaf die datum geldt opt-in als standaardinstelling: uw bank houdt automatisch 10% meerwaardebelasting in op elke gerealiseerde meerwaarde. Dit is de zogenaamde bevrijdende bronheffing — een mechanisme dat vergelijkbaar is met de roerende voorheffing op dividenden en intresten.

Hoe werkt opt-in (bronheffing)?

Bij opt-in houdt uw bank bij elke verkoop met winst onmiddellijk 10% in. Die inhouding is bevrijdend: u hoeft de meerwaarde niet meer aan te geven in uw belastingaangifte. De transactie blijft bovendien anoniem tegenover de fiscus — de bank rapporteert enkel het totale bedrag aan ingehouden belasting, niet de onderliggende transacties.

Dat klinkt eenvoudig, maar er zit een belangrijk nadeel aan. De bank kan bij de inhouding aan de bron een aantal optimalisaties niet toepassen:

• De vrijstelling van €10.000 per jaar kan de bank niet automatisch verrekenen. U betaalt dus belasting vanaf de eerste euro winst.
• Verliescompensatie is onmogelijk: verliezen op het ene effect worden niet verrekend met winsten op het andere.
• Hogere historische kostprijs dan de fotomomentwaarde kan de bank niet toepassen als die gunstiger is.

Wilt u alsnog aanspraak maken op de vrijstelling, verliescompensatie of een hogere kostprijs? Dan moet u een belastingaangifte indienen — maar daarmee verliest u de anonimiteit die het opt-in-systeem biedt. De fiscus krijgt dan inzage in al uw transacties.

Hoe werkt opt-out?

Bij opt-out houdt uw bank niets in. In plaats daarvan rapporteert de bank al uw transacties aan de fiscus via een fiscaal attest. U ontvangt dit attest en gebruikt het om uw meerwaarden zelf aan te geven in uw personenbelasting.

De voordelen van opt-out zijn aanzienlijk:

• Volledige controle over deducties: u past de €10.000 vrijstelling, verliescompensatie en de meest gunstige kostprijsbasis (historische kostprijs of fotomomentwaarde) zelf toe.
• Timing- en cashflowvoordeel: de belasting wordt pas later afgerekend via uw aanslagbiljet, niet onmiddellijk bij elke transactie.
• Transparantie: u hebt volledig overzicht over uw totale belastingpositie.

Het nadeel: uw transacties worden gerapporteerd aan de fiscus. Anonimiteit is uitgesloten.

De deadline: communiceer vóór 30 juni 2026

Wilt u opt-out? Dan moet u dit vóór 30 juni 2026 schriftelijk meedelen aan uw bank of broker. De keuze geldt voor het volledige belastingjaar 2026 — u kunt niet halverwege het jaar wisselen.

Gemeenschappelijke rekeningen: unanimiteit vereist

Bij een gemeenschappelijke rekening (echtgenoten, onverdeeldheid) moeten alle rekeninghouders akkoord gaan met opt-out. Als één houder niet akkoord gaat of niet reageert, past de bank vanaf juni automatisch opt-in toe. Overleg dus tijdig met uw partner of medehouders.

Wat valt NOOIT onder bronheffing?

Bepaalde categorieën meerwaarden worden nooit aan de bron ingehouden, ongeacht uw keuze. Voor deze activa bent u altijd in “permanente opt-out”:

• Interne meerwaarden (verkoop van aandelen aan uw eigen vennootschap)
• Aanzienlijke deelnemingen (AB-meerwaarden, met getrapte tarieven en €1M vrijstelling)
• Cryptoactiva (bitcoin, ethereum en andere tokens)
• Beleggingsgoud en fysiek goud
• Vreemde valuta
• Effecten aangehouden bij buitenlandse brokers (DeGiro, Interactive Brokers, Trade Republic, enz.)

Voor deze categorieën moet u altijd zelf aangifte doen, en de fiscus heeft hoe dan ook inzage.

Strategische beslissingsfactoren

De keuze tussen opt-in en opt-out is geen one-size-fits-all. Overweeg de volgende factoren:

1. Verwachte meerwaarden versus de vrijstelling

Verwacht u minder dan €10.000 aan nettomeerwaarden in 2026? Dan is opt-out bijna altijd voordeliger. Bij opt-in betaalt u belasting die u via een aangifte zou kunnen terugvorderen — maar dat kost u uw anonimiteit.

2. Verliezen om te compenseren

Hebt u verlieslatende posities die u in 2026 wilt realiseren om winsten te compenseren? Dan is opt-out essentieel. Bij opt-in houdt de bank gewoon 10% in op elke winnende transactie, zonder rekening te houden met uw verliezen.

3. Anonimiteit

Is fiscale anonimiteit voor u belangrijk? Dan is opt-in zonder aangifte de enige optie. Maar besef dat u daarvoor een potentieel hogere belastingdruk betaalt.

4. Meerdere banken of brokers

Hebt u effectenrekeningen bij meerdere instellingen? Dan kan geen enkele bank uw totale positie overzien. Opt-out geeft u de mogelijkheid om verliezen bij de ene bank te compenseren met winsten bij de andere — iets wat bij opt-in met bronheffing onmogelijk is.

5. Buitenlandse brokers

Gebruikt u een buitenlandse broker? Dan bent u sowieso verplicht zelf aan te geven. Als u daarnaast ook een Belgische bank hebt, is het logisch om ook daar opt-out te kiezen voor een coherente aanpak.

Praktisch voorbeeld

Situatie: u realiseert in 2026 een meerwaarde van €15.000 op aandelen bij Bank A en een verlies van €8.000 bij Bank B.

• Bij opt-in: Bank A houdt €1.500 in (10% van €15.000). Bank B houdt niets in. U betaalt €1.500, terwijl uw nettomeerwaarde slechts €7.000 bedraagt — onder de vrijstelling van €10.000. Om terug te vorderen moet u een aangifte indienen.
• Bij opt-out: u geeft nettomeerwaarde van €7.000 aan, past de vrijstelling toe, en betaalt €0.

Het verschil: €1.500 (of €0 als u bij opt-in wél aangifte doet, maar dan verliest u anonimiteit).

Volgende stappen

De keuze tussen opt-in en opt-out verdient een weloverwogen analyse van uw persoonlijke situatie. Gebruik de opt-in/opt-out keuzehulp om een gepersonaliseerde aanbeveling te krijgen, of bereken uw verwachte belastingdruk met de meerwaardebelasting-calculator.

Lees ook onze complete gids over de meerwaardebelasting 2026 voor een volledig overzicht van alle regels, tarieven en vrijstellingen.